Yurtdışı iş dolandırıcılığı: sahte teklifin işaretleri ve kontrolü

Önce Türk mevzuatı: büro sizden ücret alamaz

Türkiye'den yurtdışına iş bulan aracıların çoğu "özel istihdam bürosu" olarak çalışır ve bu bürolar için kurallar açıktır. 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu'nun 19. maddesine göre büro hizmet bedelini işverenden alır; iş arayandan hangi ad altında olursa olsun menfaat sağlayamaz ve ücret alamaz.

İstisna dardır. Özel İstihdam Büroları Yönetmeliği'nin 22. maddesi ücret alınabilecek kişileri sayar: profesyonel sporcu, teknik direktör, antrenör, manken, fotomodel ve sanatçılar ile genel müdür ya da daha üst düzey yönetici olarak yerleştirilecekler. Garson, aşçı, inşaat işçisi, hemşire, şoför ya da mühendis olarak yurtdışına gidiyorsanız büroya ödeyeceğiniz bir ücret yoktur.

İzinsiz aracılık ve yurt dışı hizmet akdi

Aynı kanunun 17. maddesi İŞKUR izni olmadan, internet ve benzeri elektronik araçlar dahil hiçbir yolla iş ve işçi bulmaya aracılık yapılamayacağını söyler. Büro yurtdışına işçi gönderiyorsa işçinin yurt dışı hizmet akdini İŞKUR'a onaylatmak zorundadır. İŞKUR'un yurtdışı istihdam sayfası bunu işverenler için de tekrarlar: işçi İŞKUR'dan, bürodan ya da doğrudan bulunmuş olsun, Kurumca hazırlanan örneğe göre yapılan akit il müdürlüğüne onaylatılır ve hükümleri değiştirilemez.

Kanunun 20. maddesi izinsiz aracılığa, iş arayandan ücret almaya ve izinsiz yurtdışına işçi götürme ilanlarına idari para cezası öngörür. Tutarları burada vermiyoruz; güncel metni mevzuat.gov.tr'den okuyun.

İlk 24 saatte ne yapmalı

1. Para göndermeyin; pasaport, kimlik fotoğrafı, banka ya da kart bilgisi paylaşmayın.
2. Büronun adını İŞKUR e-Şube'deki özel istihdam bürosu listesinde arayın.
3. İşverenin sitesini kendiniz bulun, mesajdaki bağlantıyı kullanmayın; ilanı ve teklifi oradaki iletişim bilgileriyle doğrulayın.
4. Büroya yurt dışı hizmet akdinin İŞKUR onaylı olup olmayacağını yazılı sorun.
5. Aşağıdaki işaret tablosunda kaç satırın teklifinize uyduğunu sayın.

Gerçek bir işveren bir gün beklemenizden vazgeçmez. "Kontenjan bugün doluyor" baskısı, dolandırıcının en çok kullandığı araçtır.

Sahte teklif nasıl kurgulanır

Başvurmadığınız bir iş

Çoğu dolandırıcılık beklemediğiniz bir e-posta ya da mesajla başlar. Kanada göç idaresi IRCC'nin işaret listesinde beklenmeyen e-posta, ücretsiz bir e-posta adresinden gönderim ve adınız yerine "Sayın müşteri" gibi bir hitap vardır. EURES de işveren adına gelen e-postanın şirketin resmî alan adından gelip gelmediğine, yazımına kadar bakmanızı ister.

Sponsorluk ya da evrak parası

En yaygın oyun, işverenin ödemesi gereken bir şeyi size satmaktır. GOV.UK, İngiltere'deki mevsimlik tarım işinde sponsorluk belgesinin ücretsiz olduğunu ve başka her ödeme talebinin, örneğin CV çevirisi ücretinin, dolandırıcılık olduğunu yazar. Kanada 2022'de kurallarını değiştirdi: işveren işe alım ücretini ve LMIA ile ilgili hizmet bedellerini işçiden alamaz, aracılarının almamasını da sağlamak zorundadır.

Garanti vize vaadi

Vizeyi devlet verir, aracı vermez. ABD'nin Ankara Büyükelçiliği vizeyi kimsenin garanti edemeyeceğini, ABD devlet formlarının ücretsiz olduğunu ve "vize danışmanı" denen kişilerin tavsiyesiyle sahtecilik yapan başvuranların para kaybettiğini, hatta kalıcı olarak yasaklandığını yazar. IRCC de Kanada için kimsenin iş ya da vize garanti edemeyeceğini söyler.

İşaret tablosu: uyarı, neden önemli, nasıl doğrulanır

Tek bir satırın masum bir açıklaması olabilir. İki ya da daha fazlası bir aradaysa, son sütundaki kaynaktan doğrulamadan ilerlemeyin.

Ödeyebileceğiniz ve asla ödememeniz gerekenler

Nereye şikâyet edilir

Türkiye

Büroyla ilgili şikâyeti İŞKUR il müdürlüğüne yapın. 4904 sayılı Kanun'un 17. maddesine göre Kuruma gelen şikâyetler incelenmek üzere İş Teftiş Kurulu Başkanlığına iletilir. Yönetmelik, büronun il müdürlüğünün adres ve telefonunu görünür bir yere asmasını da şart koşar. Genel başvurular için e-Devlet'te CİMER bağlantısı bulunur.

Gidilecek ülkede

• İngiltere: Home Office'in göç suçu bildirim formu ya da Immigration Enforcement hattı 0300 123 7000; adınızı vermeniz gerekmez.
• Kanada: dolandırıcılık için Canadian Anti-Fraud Centre, göç sahteciliği için CBSA Border Watch Line, danışman için College of Immigration and Citizenship Consultants.
• ABD: USCIS'e göre Federal Trade Commission ya da eyaletin tüketici koruma ofisi.
• AB ve AEA: EURES üzerinden gelen sahte ilan için EURES Helpdesk.

Para gönderdiyseniz bankanızı hemen arayın; havale yeniyken itiraz etmek daha kolaydır.

Kaynaklar ve okunma tarihi

• 4904 sayılı Kanun (mevzuat.gov.tr) ve Özel İstihdam Büroları Yönetmeliği (Resmî Gazete 11.10.2016, İŞKUR sitesindeki metin); 12 Ekim 2026'da okundu.
• İŞKUR, Özel İstihdam Büroları ve Yurtdışı İstihdam sayfaları; 12 Ekim 2026'da okundu.
• GOV.UK, Seasonal work on farms (son güncelleme 16 Mart 2026) ve Visa Fraud Ton Bacho haberi (27 Şubat 2025); 12 Ekim 2026'da okundu.
• IRCC dolandırıcılık sayfaları (1 Eylül 2026, 11 Mayıs 2026 ve 4 Haziran 2026 tarihli) ile Kanada'nın 26 Eylül 2022 tarihli duyurusu; 12 Ekim 2026'da okundu.
• ABD Ankara Büyükelçiliği Fraud Prevention Unit, USCIS Common scams, EURES (15 Haziran 2023) ve SGB III §§ 296, 297; 12 Ekim 2026'da okundu.

Kurallar ve şikâyet kanalları değişebilir; harekete geçmeden önce bağlantısı verilen resmî sayfaya bakın.

Bu rehberin sınırları

• Tek bir teklifin gerçek olup olmadığını söyleyemeyiz; bunu yalnızca işveren, kendi sitesindeki iletişim bilgileriyle doğrulayabilir.
• Almanya'daki aracı ücretinin euro üst sınırını vermiyoruz: okuduğumuzda kanun metni ile Federal İş Ajansı'nın sayfası farklı rakam gösteriyordu.
• Burada olmayan ülkeler için o ülkenin göç idaresine ve çalışma bakanlığına bakın.
• Hukuki danışmanlık değildir; para kaybettiyseniz bir avukata danışın.

Sonra ne yapmalı

• İşveren doğrulandıysa yurtdışı iş başvurusu için CV rehberindeki kontrol listesine dönün.
• Konsolosluk CV istiyorsa vize için CV rehberine bakın.
• CV yazdırmak ya da çevirtmek için aracıya para ödemeniz gerekmez. CitedCV, onayladığınız bilgilerden İngilizce, Türkçe ya da Almanca CV taslağı yazar; ücretsiz ATS kontrolü de hesap açmadan tarayıcıda çalışır.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu (mevzuat.gov.tr)www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4904.pdf
2. İŞKUR, Özel İstihdam Büroları Yönetmeliğiwww.iskur.gov.tr/medya/qvbo3fzb/ozel-istihdam-burolari-yonetmeligi.pdf
3. İŞKUR, Özel İstihdam Bürolarıwww.iskur.gov.tr/ozel-istihdam-burolari/ozel-istihdam-burolari/
4. İŞKUR e-Şube, Özel İstihdam Bürosu Listesiesube.iskur.gov.tr/Istihdam/Reports/OzelIstihdamBurolari/RaporIstOibBuroPublic.aspx
5. İŞKUR, Yurtdışı İstihdamwww.iskur.gov.tr/isveren/yurtdisi-istihdam/
6. GOV.UK, Seasonal work on farms: guidance for workerswww.gov.uk/guidance/seasonal-work-on-farms-guidance-for-workers
7. GOV.UK, Visa Fraud Ton Bacho kampanyasıwww.gov.uk/government/news/uk-launches-visa-fraud-awareness-campaign-visa-fraud-ton-bacho
8. GOV.UK, Register of licensed sponsors: workerswww.gov.uk/government/publications/register-of-licensed-sponsors-workers
9. GOV.UK, Report an immigration or border crimewww.gov.uk/report-immigration-crime
10. IRCC, Online and telephone scamswww.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/protect-fraud/internet-email-telephone.html
11. IRCC, How to report fraud or abusewww.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/protect-fraud/report-fraud.html
12. Employment and Social Development Canada, 2022 düzenlemesiwww.canada.ca/en/employment-social-development/news/2022/09/new-amendments-to-the-immigration-and-refugee-protection-regulations-temporary-foreign-workers.html
13. ABD Türkiye Büyükelçiliği, Fraud Prevention Unittr.usembassy.gov/fraud-prevention-unit/
14. USCIS, Common scamswww.uscis.gov/scams-fraud-and-misconduct/avoid-scams/common-scams
15. EURES, How to spot fraudulent job offers and misinformationeures.europa.eu/how-spot-fraudulent-job-offers-and-misinformation-2023-06-15_en
16. SGB III § 296www.gesetze-im-internet.de/sgb_3/__296.html